İnsansız Hava Araçları Tarihçesi

İkinci Dünya Savaşı sonrası, İHA sistemleri teknolojik gelişmelerin etkisiyle büyük bir ivme kazanmıştır. Özellikle 1990’lı yıllardan sonra, İHA sistemleri askeri maksatların yanı sıra lojistik, sağlık, tarım, vb. gibi sahalarda da yaygın bir kullanım alanına sahip olmuştur.  Tarihsel süreçten devam edersek;

1960’lı yılların başlarında, Amerikan Hava Kuvvetleri Ulusal Keşif Bürosu (National Reconnaissance Office) için insansız hava araçlarını uçurmaya başlamıştır.

1970 yılına gelindiğinde, İsrail’in İHA geliştiricisi olarak sahneye çıkmıştır. ABD’den gizli bir anlaşma ile 12 adet Firebee alan İsrail onları modifiye ederek Firebee 1241’i ortaya çıkardılar. Yom Kippur savaşında önemli görevlerde bulunan Firebee 1241’ler hem keşif gözlem uçağı olarak görev yapmış, hem de Mısır Hava Savunma sistemlerini oyalamak içi “Hedef Uçağı” olarak kullanılmıştır. Mısır’ın elinde bulunan ve 43 adetten oluşan tüm hava savunma füzeleri, bu uçakları vurmak adına harcanınca, İsrail’in Mısır’da yürüttüğü savaşta ibreler kendi tarafına dönmüştür ve bu yönüyle İsrail’in Yom Kippur savaşındaki başarısını olumlu yönde etkilemiştir.İlk başarılı yüksek irtifa uzun dayanımlı  İHA, Ryan SPA 147’dir. ABD üretimi olan bu uçak 60 bin fitten fotoğraf alabildiği gibi 8 saatlik görev süresiyle bugünkü İHA’ların babası olmuştur.

1980’lerde İsrail yine sahneye çıkarak Mini İnsansız Hava Aracı’nın babası olan Scout’u yaratmıştır. IAI üretimi olan Scout, 3,96 metrelik kanat açıklığı ve fiber glas gövdesi ile hem radara yakalanmamayı başarmış, hem de küçük ebadı sayesinde vurulmamıştır. Döner bir mekanizma üzerine monte edilen TV kamerası sayesinde ise ilk gerçek zamanlı görüntü aktarımı yapan İHA olarak tarihe geçmiştir. 1982 yılındaki Beka Vadisi Anlaşmazlığı’nda bu uçaklar Suriye’nin hava savunma istasyonlarının tespiti ve vurulmasında kullanılmıştır. Oyalama amaçlı da kullanılan uçakların sağladığı avantaj ile 2 Suriye füze istasyonu İsrailli muharip jetler tarafından imha edilmiştir. Scout ile hafif İHA’ların ne kadar avantajlı olduğu gören İsrail derhal Pioneer’i geliştirmiş ve ABD Donanma, Deniz Piyadeleri ve Kara Kuvvetleri’ne de hemen 20 adet satmayı başarmıştır. Uçak gemisine inmeyi başaran ilk İHA olarak tarihe geçen bu uçak ailesinin sadece ABD’ye satılan bu 20 adedi başta körfez savaşı olmak üzere toplamda 533 sortiye sahiptir. Bugün balkanlardaki barış gücü tarafından da kullanılan uçak halen İsrail tarafından da kullanılmaktadır.

Soğuk Savaş tehdidi ile geçen bu yıllarda, Amerika’nın SSCB’nin yanı sıra, dost olarak görmediği ülkeleri de izleme ve gözetleme arzusu ve insanlı olarak yapılan casus uçuşlarındaki insan kayıpları İHA sistemlerinin geliştirilmesinde başrolü oynamıştır. 1980 yılında Reagan’ın başa geçmesiyle, Amerikan askerî gücünün yeniden kazanılması yönünde yürütülen faaliyetler kapsamında, teknik istihbarat elde etmedeki yetersizliği ortadan kaldırmak maksadıyla, havadan gözlem ve izleme yapabilecek, uzun süre havada kalabilen insansız hava araçlarının geliştirilmesine bütçeden kaynak artırımı sağlanarak hız verilmiştir. Bütün bu çalışmalarda, Sovyet füze tehdit kapasitesinin artmasının da rolü büyüktür.

İHA sistemlerinin geliştirilmesi yönündeki çabalar ve testler sonuç vermiş ve Kasım 1993 ayı içerisinde Predator isimli orta irtifa kabiliyetli keşif maksatlı olarak dizayn edilen İHA, operasyonel statüye ulaşmıştır. Predator’un başarıya ulaşmasında en önemli faktörler diğer alanlardaki teknolojik gelişmelere bağlı olarak GPS (Global Positioning Systems) uydularını seyrüsefer maksatlı olarak kullanması ve uydu teknolojisi sayesinde görüş hattı ötesinde uçabilmesidir.

2000 yılına kadar Predator İHA sistemleri Bosna-Hersek, Irak ve Sırbistan’da yürütülen askerî harekâtta kullanılmış olsalar da, Amerikan Hava Kuvvetleri tam operasyonel bir İHA sistemine sahip olmak için uzun süre beklemek zorunda kalmıştır. Predator sistemlerinin o yıllardaki hassas tarafları, radar kontrollü füzelere karşı korunmasız olması ve yer kontrol istasyonunun aynı anda sadece bir İHA’yı kontrol edebilmesidir.

Günümüze geldiğimizde, İHA sistemlerinin çok farklı şekil, ebat, konfikrasyon ve karakterde üretildiğini görüyoruz.  Aynı şekilde çok farklı amaçlarla kullanıldığını da buna ekleyebilirz. Tarihsel olarak incelediğimiz İHA sistemleri, gelişen birçok teknolojide gördüğümüz gibi askeri maksatlı olarak ortaya çıkmış, zaman içinde ticari olarak son kullanıcı seviyesine kadar ulaşmıştır.

Önceki dönemler icin bakiniz.

İnsansız Hava Araçları(İHA-UAVs-Drone) Tarihçesi

İnsansız Hava Araçları Tarihçesi-2

İnsansız Hava Araçları Tarihçesi-3

Kaynaklar:

http://www.kho.edu.tr/akademik/enstitu/savben_dergi/141/7.pdf

http://www.savunmasanayi.net/anka-basarisi-ve-insansiz-hava-araclari/anka-basarisi-ve-insansiz-hava-araclari/

http://www.bilgesam.org/incele/1215/-terorle-mucadele%E2%80%99de-insansiz-hava-araclari–iha-/#.WiqSZVVl-M8